Wat het afwijkingsregister is en wanneer je het nodig hebt
Een deeltijdse werknemer werkt volgens een rooster dat vooraf vastligt. Wijkt hij daarvan af, dan moet je dat vastleggen, zowel bij een vast als bij een variabel rooster, hetzij via een betrouwbaar systeem van tijdsopvolging, hetzij in een document.[2]
Dat document heb je pas nodig als er geen systeem van tijdsopvolging is: "Slechts bij afwezigheid van een dergelijk systeem, zal de werkgever over een document moeten beschikken".[1] De FOD noemt nog twee andere controlemiddelen: een geschikt aanwezigheidsregister, of een ander controlemiddel dat een koninklijk besluit vastlegt op voorstel van het paritair comité.[1]
Werkt iemand precies volgens zijn rooster, dan noteer je niets. Het register gaat enkel over de afwijkingen. Hoe het hele regime werkt, met het bekendmaken van roosters, staat in tijdsregistratie voor deeltijdse werknemers.
Wat erin moet, en wanneer je het invult
Het afwijkingsdocument vermeldt de naam van de werknemer en de datum, en volgt het model dat het koninklijk besluit van 08/03/1990 oplegt.[1] Per soort afwijking:
| Situatie | Wat je noteert | Wanneer |
|---|---|---|
| Hij begint later dan het rooster | Begin- en einduur van de prestatie | Bij het begin van de prestatie |
| Hij stopt vroeger dan het rooster | Begin- en einduur van de prestatie | Bij het einde van de prestatie |
| Hij werkt buiten het rooster | Begin, einde en rustpauzes | Telkens op het moment zelf: bij begin en einde van de prestatie en van elke pauze |
Het register achteraf invullen, aan het einde van de week of de maand, past daar niet bij. Het document moet geraadpleegd kunnen worden op vraag van de bevoegde inspectiediensten.[1]
Mag het afwijkingsregister digitaal?
Het korte antwoord: digitaal registreren kan zeker via een systeem van tijdsopvolging. Of een digitaal bestand als afwijkingsdocument volstaat, staat niet op de pagina van de FOD WASO.
| Vorm | Toegelaten? | Voorwaarden |
|---|---|---|
| Papieren afwijkingsdocument | Ja | Volgens het model van het KB van 08/03/1990, met naam en datum, ingevuld op het moment zelf.[1] |
| Afwijkingsdocument als digitaal bestand (Excel, PDF) | Niet uitdrukkelijk geregeld op de FOD-pagina | Het model blijft verplicht en het invullen gebeurt op het moment zelf. Vraag je sociaal secretariaat of jouw bestand als afwijkingsdocument aanvaard wordt. |
| Systeem van tijdsopvolging (app, prikklok, badge) | Ja, in de plaats van het afwijkingsdocument | Per werknemer de identiteit en de periode; per dag begin en einde van prestaties en rustpauzes op het moment zelf; gegevens vijf jaar bewaard op papier of elektronisch; raadpleegbaar door de werknemers en de sociale inspectie; de vakbondsafvaardiging kan haar rol spelen (cao nr. 5).[1] |
Een systeem van tijdsopvolging hoeft niet elektronisch te zijn: volgens de FOD is "het gebruik van een klassieke, mechanische prikklok bv. niet uitgesloten".[1] Het grote verschil met het afwijkingsdocument: een systeem van tijdsopvolging registreert alle prestaties, niet enkel de afwijkingen.
Voorbeeld: een ingevuld afwijkingsregister
Een fictief café in Brugge. Zaalmedewerker Jonas werkt deeltijds met een vast rooster: woensdag, vrijdag en zaterdag van 11:00 tot 15:00. In de week van 05/10/2026 wijkt hij drie keer af.
| Datum | Werknemer | Afwijking | Begin | Pauze | Einde | Ingevuld |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 07/10/2026 | Jonas (fictief) | Begint later dan rooster | 11:45 | 15:00 | Om 11:45, bij het begin | |
| 08/10/2026 | Jonas (fictief) | Prestatie buiten rooster | 17:00 | 19:00 tot 19:30 | 22:00 | Om 17:00, 19:00, 19:30 en 22:00 |
| 10/10/2026 | Jonas (fictief) | Stopt vroeger dan rooster | 11:00 | 13:30 | Om 13:30, bij het einde |
Vrijdag 09/10/2026 werkte hij precies volgens rooster: die dag komt niet in het register. Met een systeem van tijdsopvolging staan alle vier de gewerkte dagen erin, met elke klokactie.
Een gratis werkblad om afwijkingen op het moment zelf te noteren, ook met een ingevuld voorbeeld uit de horeca, vind je bij de sjablonen.
Bewaren, tonen en wat er op het spel staat
Je bewaart het afwijkingsdocument van de laatste verplichte vermelding tot vijf jaar na het einde van de maand die volgt op het kwartaal waarin die vermelding werd ingeschreven. De gegevens van een systeem van tijdsopvolging bewaar je vijf jaar.[1]
- Ontbreken de afwijkingen in de controledocumenten en gebruik je geen toegelaten systeem van tijdsopvolging, dan wordt de werknemer vermoed voltijds te hebben gewerkt, tot je het tegendeel bewijst.[1]
- Afwijkingen niet vastleggen is een sanctie van niveau 3; het document niet op een toegankelijke plaats of niet gedurende de bewaartermijn bijhouden, een sanctie van niveau 2.[3]
Wat Klox hierbij doet
Wat de regel zegt
Wat Klox doet
Of je werkwijze als toegelaten systeem van tijdsopvolging geldt, hangt ook af van het gebruik: klokken je deeltijdsen echt bij elke start, pauze en stop? Dat blijft je verantwoordelijkheid als werkgever. Werk je liever met een document, kijk dan bij de prijzen wat een systeem kost, of lees tijdsregistratie in Excel of op papier.
Veelgestelde vragen
- Is een afwijkingsregister verplicht voor elke deeltijdse werknemer?
- Afwijkingen van het rooster moet je vastleggen bij elke deeltijdse werknemer, met vast of variabel rooster. Een afwijkingsdocument heb je enkel nodig als je geen systeem van tijdsopvolging gebruikt (FOD WASO).
- Mag ik het afwijkingsregister digitaal bijhouden?
- Via een systeem van tijdsopvolging wel: dat registreert begin, einde en pauzes op het moment zelf en bewaart de gegevens vijf jaar, op papier of elektronisch. Of een Excel- of PDF-bestand als afwijkingsdocument volstaat, staat niet op de pagina van de FOD WASO; het document moet het model van het KB van 08/03/1990 volgen.
- Hoe lang bewaar ik het afwijkingsregister?
- Vanaf de laatste verplichte vermelding tot vijf jaar na het einde van de maand die volgt op het kwartaal waarin die vermelding werd ingeschreven. Gegevens van een systeem van tijdsopvolging bewaar je vijf jaar.
- Wat als ik geen afwijkingen registreer?
- Dan wordt de deeltijdse werknemer vermoed voltijds te hebben gewerkt, tot je het tegendeel bewijst. Daarnaast riskeer je een sanctie van niveau 3 (Sociaal Strafwetboek, artikel 152).
- Volstaat een prikklok als systeem van tijdsopvolging?
- Een klassieke, mechanische prikklok is volgens de FOD WASO niet uitgesloten, als het systeem aan de voorwaarden voldoet: registratie op het moment zelf, vijf jaar bewaren, raadpleegbaar voor werknemer en inspectie.
Bronnen
- [1]Toezicht op de prestaties van de deeltijdse werknemers, FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, geraadpleegd op 10/10/2026
- [2]Deeltijdse arbeid: vaste werkroosters, FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, geraadpleegd op 10/10/2026
- [3]Sociaal Strafwetboek, artikelen 151 en 152, Justel, Belgisch Staatsblad, geraadpleegd op 22/09/2026
Verder lezen
- Gratis sjablonenEen afwijkingsregister en een urenregistratie om zelf in te vullen.
- Tijdsregistratie voor deeltijdse werknemersHet hele regime: roosters bekendmaken, afwijkingen, vermoeden van voltijdse arbeid.
- Tijdsregistratie in de winkel
- Tijdsregistratie in de horeca
- Het inspectiedossier
- Tijdsregistratie verplicht in 2027?
Zien hoe Klox dit voor jouw team regelt?
Probeer het veertien dagen gratis met je eigen team, zonder betaalgegevens. Je account staat er in een paar minuten.